Araç Değer Kaybı Başvurusu: Yeni EKSİST Sistemi (2026)
Yazı İçeriği
- Araç Değer Kaybı Nedir?
- Önemli Güncelleme: 1 Temmuz 2026’dan İtibaren Değer Kaybı Başvurusu Nasıl Değişti?
- E-Devlet Üzerinden Araç Değer Kaybı Başvurusu Yapılabilir mi?
- Araç Değer Kaybı Başvurusu Kaç Gün İçinde Yapılır?
- Gerekli Belgeler Nelerdir?
- Araç Değer Kaybı Hesaplama Nasıl Yapılır?
- Sigorta Şirketine Başvuru Dilekçesi Nasıl Hazırlanır?
- Araç Değer Kaybı Tahkim Başvurusu Nasıl Yapılır?
- Dava Yolu ve Görevli Mahkeme
- Eski Sistem ve Yeni Sistem Karşılaştırması
- Sıkça Sorulan Sorular
- Avukat Hakkında
Araç değer kaybı, kazada kusuru olmayan tarafın zararını karşılamak için doğrudan kusurlu aracın zorunlu trafik sigortası şirketine yazılı olarak yapılan bir başvurudur. 1 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren düzenlemeyle, belirli tutarı aşan hasarlarda eksper artık Eksper Atama ve Takip Sistemi (EKSİST) üzerinden merkezi ve otomatik olarak atanmakta, aynı eksper onarım bedeliyle birlikte değer kaybını da tek bir raporda hesaplamaktadır; bu nedenle maddi hasar başvurusu yapan hak sahibi artık ayrıca bir değer kaybı başvurusu yapmak zorunda değildir. Başvuru için yasal süre olan kaza tarihinden itibaren 2 yıl içinde süreç başlatılmalı; sigorta şirketinin yetersiz veya olumsuz cevabı hâlinde Sigorta Tahkim Komisyonu’na ya da Asliye Ticaret Mahkemesine başvurulabilir.
Araç Değer Kaybı Nedir?
Araç değer kaybı, bir trafik kazası sonucunda hasar gören aracın onarılmış olsa dahi, kaza kaydının ve yapılan parça değişimlerinin, aracın ikinci el piyasasındaki değerini kalıcı olarak düşürmesi nedeniyle doğan zarardır. Araç ne kadar özenli onarılırsa onarılsın, kaza geçmişi bulunan bir araç, hiç kaza yapmamış eşdeğer bir araca kıyasla piyasada daha düşük bedelle alıcı bulur; işte bu fark, hukuken “değer kaybı” olarak adlandırılır ve kazada kusurlu olmayan taraf, bu zararı kazada kusurlu bulunan tarafın zorunlu trafik sigortası şirketinden talep edebilir.
Önemli Güncelleme: 1 Temmuz 2026’dan İtibaren Değer Kaybı Başvurusu Nasıl Değişti?
Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği’nde yapılan düzenlemeyle birlikte, trafik sigortası kapsamında belirli bir tutarı aşan hasarlarda eksper artık taraflarca veya sigorta şirketince serbestçe seçilmemekte; Eksper Atama ve Takip Sistemi (EKSİST) üzerinden tarafsız ve sıra usulüne göre otomatik olarak atanmaktadır. Bu uygulama 1 Nisan 2026’da Bursa ve Ordu illerinde pilot olarak başlamış, 1 Temmuz 2026 itibarıyla Türkiye genelinde yürürlüğe girmiştir.
Bu değişikliğin en önemli sonucu şudur: EKSİST üzerinden atanan eksper, artık aracın onarım bedelini hesaplarken değer kaybını da aynı raporda ve gerçek zarar ilkesi gözetilerek birlikte belirlemektedir. Trafik Sigortası Genel Şartları’nda 1 Temmuz 2026 itibarıyla yürürlüğe giren değişiklikle, değer kaybı tazminatı için ayrıca ve ayrı bir başvuru yapma zorunluluğu kaldırılmıştır. Bu nedenle, maddi hasar başvurusunu yapan hak sahibi artık değer kaybı talebinde de bulunmuş sayılmaktadır; ayrıca bir dilekçe vermesine gerek yoktur. Ancak başvurunun bizzat yapılması ve istenen belgeler arasında yer alan banka hesap bilgilerinin (IBAN) hak sahibi tarafından iletilmesi hâlâ önemlidir; bu bilgi verilmezse ödeme gecikebilir.
Bu güncelleme oldukça yeni olduğundan, 1 Temmuz 2026 öncesinde meydana gelmiş kazalarda veya sistemin henüz tam oturmadığı geçiş dönemi dosyalarında, aşağıda anlatılan klasik yazılı başvuru sürecinin izlenmesi hâlâ önerilir; şüpheye düşülen her durumda ilgili sigorta şirketine veya bir hukuki danışmana başvurarak somut dosyanın hangi sürece tabi olduğunun teyit edilmesi tavsiye edilir.
E-Devlet Üzerinden Araç Değer Kaybı Başvurusu Yapılabilir mi?
Hayır, mevcut sistemde e-Devlet kapısı üzerinden doğrudan bir değer kaybı başvurusu yapılamaz ve değer kaybı tutarı e-Devlet üzerinden öğrenilemez. Buna karşılık e-Devlet üzerinden şu işlemler gerçekleştirilebilir: Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) aracılığıyla eksper ataması talep edilebilir, daha önce düzenlenmiş eksper raporları sorgulanabilir ve “Trafik Sigortası Hasar Bilgi Sorgulama” ekranından aracın geçmiş hasar ve tazminat kayıtları görüntülenebilir. Esas başvurunun kendisi ise, klasik süreçte doğrudan kusurlu aracın sigorta şirketine yazılı olarak (posta, iadeli taahhütlü mektup veya elektronik posta yoluyla) yapılır; yeni EKSİST sistemi sonrasında ise bu talep, maddi hasar başvurusunun bir parçası olarak otomatik değerlendirilir.
Araç Değer Kaybı Başvurusu Kaç Gün İçinde Yapılır?
Araç Değer Kaybı Başvurusu Kaç Gün İçinde Yapılır?
Araç değer kaybı talebinin dava veya tahkim yoluyla ileri sürülmesi bakımından yasal süre, kaza tarihinden itibaren 2 yıldır; bu süre, KTK m. 109’daki genel zamanaşımı kuralına paraleldir. Sigorta şirketine yapılacak yazılı başvuru için kanunda belirli bir gün sayısı öngörülmemiştir; ancak zamanaşımı süresinin işlemeye devam ettiği unutulmamalı ve başvurunun makul bir süre içinde yapılması önerilir. Sigorta şirketinin başvuruya cevap vermesi için tanınan süre ise 15 iş günüdür; bu süre içinde cevap verilmez veya talep reddedilirse, aşağıda anlatılan Sigorta Tahkim Komisyonu’na veya dava yoluna başvurulabilir.
Gerekli Belgeler Nelerdir?
Araç değer kaybı başvurusunda genellikle şu belgeler istenir: kaza tespit tutanağı veya kusur oranını gösteren belgeler, aracın ruhsatı ve zorunlu trafik sigortası poliçesi, eksper raporu (klasik süreçte hasar tespiti için ayrıca alınabilir; yeni sistemde EKSİST eksperi tarafından otomatik düzenlenir), hasarlı kısımların onarım öncesi ve sonrası fotoğrafları ve başvuru sahibine ait IBAN bilgisi. Belgeler eksik veya sisteme yüklenmemişse, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi ve sigorta şirketi nezdinde mevcut kayıtlar dikkate alınarak işlem yürütülebilir.
Araç Değer Kaybı Hesaplama Nasıl Yapılır?
Araç değer kaybı hesaplaması, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) standartları ve Yargıtay içtihatlarıyla şekillenen bir yönteme dayanır ve genel olarak şu formülle özetlenebilir: Değer Kaybı = Aracın Kaza Anındaki Piyasa Değeri × Hasar Boyutu Katsayısı × Araç Yaşı ve Kilometre Katsayısı. Hasar büyüklüğü (örneğin yalnızca boya işlemi mi, yoksa şasi veya iskelet hasarı mı olduğu), aracın yaşı ve kilometresi, bu katsayıları doğrudan etkileyen unsurlardır; aynı onarım bedeline sahip iki araçta dahi, biri daha yeni ve az kilometredeyse değer kaybı oranı daha yüksek çıkabilir.
Bu nedenle “15.000 TL’lik bir hasar ödemesinin değer kaybı ne kadar olur” sorusuna tek ve kesin bir rakamla cevap vermek doğru değildir; aynı onarım tutarı, aracın yaşına, kilometresine, hasarın niteliğine (kaporta mı, mekanik mi, şasi mi) ve markasına göre çok farklı değer kaybı tutarlarına yol açabilir. 2024 yılında Anayasa Mahkemesi’nin konuya ilişkin bazı düzenlemeleri iptal etmesi sonrasında hesaplama yöntemi güncellenmiş olup, somut bir dosyada kesin tutarın belirlenmesi ancak bağımsız bir eksper veya bilirkişi incelemesiyle mümkündür. 2026 itibarıyla yeni sistemde bu hesaplama, EKSİST üzerinden atanan eksper tarafından aynı hasar tespit raporu içinde otomatik olarak yapılmaktadır.
Sigorta Şirketine Başvuru Dilekçesi Nasıl Hazırlanır?
1 Temmuz 2026 öncesi kazalar veya geçiş dönemi dosyaları için, sigorta şirketine yapılacak yazılı başvuruda şu bilgilerin yer alması gerekir: kazanın tarihi, yeri ve tarafları, kaza tespit tutanağı bilgileri, kusur oranına ilişkin açıklama, aracın marka-model-yaş-kilometre bilgileri, değer kaybı tazminatı talebi ve başvuru sahibinin IBAN bilgisi. Dilekçe örneği aşağıdaki gibi kurgulanabilir:
BAŞVURAN : [Ad Soyad, TC Kimlik No, Adres, IBAN]
KONU : [……] tarihli, [……] plakalı araçların karıştığı trafik kazası nedeniyle aracımda oluşan değer kaybı tazminatının poliçeniz kapsamında tarafıma ödenmesi talebinden ibarettir.
AÇIKLAMALAR :
1. [……] tarihinde, [……] plakalı aracınızın sigortalısı olan [……] plakalı araç ile [……] plakalı aracım arasında trafik kazası meydana gelmiştir. Kazaya ilişkin tutanağa göre karşı taraf sürücüsü kusurludur.
2. Aracım kaza nedeniyle hasar görmüş, onarım yapılmış olsa dahi ikinci el piyasa değerinde önemli bir azalma meydana gelmiştir.
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda arz edilen sebeplerle, aracımda oluşan değer kaybı tazminatının, poliçeniz kapsamında ve süresi içinde tarafıma ödenmesini talep ederim. [Tarih]
[Ad Soyad, İmza]
Bu dilekçe posta, iadeli taahhütlü mektup veya sigorta şirketinin resmî elektronik posta adresine gönderilerek, tebliğ tarihinin ispatlanabilir olmasına dikkat edilerek iletilmelidir.
Araç Değer Kaybı Tahkim Başvurusu Nasıl Yapılır?
Sigorta şirketi başvuruya 15 iş günü içinde cevap vermez, talebi reddeder veya yetersiz bir ödeme teklif ederse, hak sahibi Sigortacılık Kanunu kapsamında kurulan Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurabilir. Bu başvuru, komisyonun resmî internet sitesi üzerinden elektronik olarak yapılabilir; başvuruya kaza tespit tutanağı, sigorta şirketine yapılan başvurunun ve varsa ret yazısının örneği, eksper raporu ve poliçe bilgileri eklenir. Sigorta Tahkim Komisyonu süreci, genel mahkeme sürecine kıyasla daha hızlı ve daha düşük maliyetli işler; komisyon kararına karşı, belirli tutarın üzerindeki uyuşmazlıklarda itiraz hakem heyetine başvurma imkânı da bulunmaktadır.
Dava Yolu ve Görevli Mahkeme
Sigorta Tahkim Komisyonu yoluna gidilmek istenmiyorsa veya bu yol tüketildiği hâlde tatmin edici bir sonuç alınamadıysa, hak sahibi doğrudan dava açma yoluna da başvurabilir. Sigorta şirketine karşı açılacak bu tür davalarda görevli mahkeme, zorunlu mali sorumluluk sigortası poliçesinin Türk Ticaret Kanunu kapsamında düzenlenmiş olması ve davanın ticari dava niteliği taşıması nedeniyle Asliye Ticaret Mahkemesidir. Sigorta şirketine karşı dava açılabilmesi için, öncelikle sigorta şirketine yazılı başvuru yapılmış olması şarttır; bu ön başvuru yapılmadan doğrudan dava açılması hâlinde dava usulden reddedilebilir. Kusurlu sürücü veya araç işletenine karşı doğrudan açılacak davalarda ise böyle bir ön başvuru şartı aranmaz.
Eski Sistem ve Yeni Sistem Karşılaştırması
| Kriter | 1 Temmuz 2026 Öncesi (Klasik Süreç) | 1 Temmuz 2026 Sonrası (EKSİST Sistemi) |
|---|---|---|
| Başvuru Şekli | Ayrı yazılı değer kaybı başvurusu/dilekçesi gerekir | Ayrı başvuruya gerek yok, maddi hasar başvurusu yeterli |
| Eksper Ataması | Taraflarca veya sigorta şirketince seçilebilir | EKSİST üzerinden merkezi ve otomatik atama |
| Rapor | Ayrı hasar ve değer kaybı raporları olabilir | Tek raporda onarım bedeli ve değer kaybı birlikte |
Sıkça Sorulan Sorular
E-Devlet üzerinden araç değer kaybı başvurusu yapılabilir mi?
Hayır, e-Devlet üzerinden doğrudan bir değer kaybı başvurusu yapılamaz ve tutar bu sistemden öğrenilemez. E-Devlet yalnızca SBM aracılığıyla eksper ataması talebi, eksper raporu sorgulama ve araç hasar kaydı sorgulama gibi işlemlerde kullanılabilir.
15.000 TL hasar ödemesinin değer kaybı ne kadar olur?
Tek ve kesin bir rakam vermek doğru değildir; aynı onarım tutarı, aracın yaşına, kilometresine ve hasarın niteliğine (kaporta, mekanik veya şasi hasarı) göre çok farklı değer kaybı tutarlarına yol açabilir. Kesin tutar, ancak bağımsız bir eksper veya bilirkişi incelemesiyle somut dosya üzerinden belirlenebilir.
Araç değer kaybı başvurusu kaç gün içinde yapılır?
Dava veya tahkim yoluyla talep bakımından yasal süre, kaza tarihinden itibaren 2 yıldır. Sigorta şirketine yazılı başvuru için kanunda belirli bir gün sayısı öngörülmemiştir; ancak zamanaşımı süresi işlemeye devam ettiğinden başvurunun makul bir sürede yapılması önerilir. Sigorta şirketinin cevap süresi ise 15 iş günüdür.
Araç değer kaybı tahkim başvurusu nasıl yapılır?
Sigorta şirketi süresinde cevap vermez veya talebi reddederse, Sigorta Tahkim Komisyonu’na elektronik olarak başvurulabilir. Başvuruya kaza tespit tutanağı, sigorta şirketine yapılan başvurunun örneği, eksper raporu ve poliçe bilgileri eklenmelidir.
Değer Kaybınızı Eksiksiz ve Zamanında Tahsil Edin
Yeni EKSİST sisteminin dosyanıza uygulanıp uygulanmadığının doğru tespiti ve gerekirse tahkim veya dava sürecinin doğru yönetilmesi, alacağınızın tam olarak tahsil edilmesini sağlar. Diğer maddi tazminat kalemleri için Trafik Kazası Maddi Tazminat yazımızı da inceleyebilir, sürecinizi Küçükçekmece Avukat kadrosuyla birlikte yönetmek için bize ulaşabilirsiniz.
Avukat Hakkında
Av. Muhammet Sarıkaya
Avukat Muhammet Sarıkaya, 1995 yılında İstanbul’da doğmuştur. 2014 yılında başladığı Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ni 2018 yılında tamamlamış, 2019 yılında avukatlık stajını bitirerek İstanbul Barosu’na 68766 sicil numarasıyla kayıtlı olarak mesleğe başlamıştır.
Ceza hukuku, aile hukuku, miras hukuku, idare hukuku ve tazminat hukuku alanlarında bireysel ve kurumsal müvekkillere hukuki danışmanlık ve dava takibi hizmeti sunmaktadır. Güncel mevzuat ve Yargıtay kararlarını yakından takip ederek hukukun üstünlüğü ve mesleki etik ilkeleri çerçevesinde çözüm odaklı bir yaklaşım benimser.
Avukat Doğrulama: Av. Muhammet Sarıkaya, İstanbul Barosu’na 68766 sicil numarası ile kayıtlıdır. Avukat baro doğrulaması için tıklayın.
Bu yazı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 109. maddesi, Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği’nde 1 Temmuz 2026 itibarıyla yürürlüğe giren düzenleme ve Trafik Sigortası Genel Şartları esas alınarak hazırlanmıştır.