Ceza Hukuku

Ruhsatsız silah bulundurma, taşıma, satın alma ve satma fiilleri, özel bir ceza normu olan 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun kapsamında düzenlenmiş şekli suçlardır. Bu nedenle, çoğu durumda suçun oluşması için ayrı bir zarar veya haksız menfaat doğması aranmaz; silahın ruhsatsız şekilde bulundurulması, taşınması, satın alınması veya satılması tek başına cezalandırma için yeterlidir.

Kanun;

  • Ruhsatsız silah veya mermi bulundurma,
  • Ruhsatsız silah veya mermi taşıma,
  • Ruhsatsız silah veya mermi satın alma,
  • Silah ve mermi parçalarını bulundurma, taşıma veya satın alma,
  • Yasak bıçak ve benzeri aletleri bulundurma, taşıma, satma veya satmaya aracılık etme

gibi fiilleri açıkça suç olarak tanımlamaktadır.

Silah veya merminin bireysel ihtiyaç için değil de ticari amaçla alınıp satılması, nakledilmesi ya da yurda sokulması hâlinde ise artık basit ruhsatsızlık değil, silah ticareti / silah kaçakçılığı suçları gündeme gelir ve çok daha ağır yaptırımlar uygulanır.

Bu çerçevede “Ruhsatsız Silah Bulundurma ve Satma Suçu”, hem bireysel düzeyde ruhsatsızlık halleri hem de ticari mahiyet kazanmış silah hareketleri bakımından değerlendirilmelidir.

Ruhsatsız Silah Bulundurma Suçunun Unsurları

Ruhsatsız silah bulundurma suçu, kural olarak silahın evde veya işyerinde kişisel ihtiyaç amacıyla ruhsat olmaksızın bulundurulması hâlinde oluşur. Suçun oluşumu bakımından dikkat edilen temel unsurlar şunlardır:

1. Silahın nitelikleri
6136 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik uyarınca suç teşkil eden başlıca silah türleri şunlardır:

  • Ateşli silah: Barut veya benzeri patlayıcı/itici güçle mermi çekirdeğini veya saçmayı uzak mesafeye atabilen her türlü silah,
  • Tabanca: Tam otomatik olmamak kaydıyla, belirli namlu ve toplam uzunluk ölçülerini taşımakla birlikte mermi, saçma, gaz vb. atmaya elverişli kısa namlulu ateşli silahlar,
  • Tam otomatik silahlar: Tetik çekili tutulduğunda seri atış yapabilen ateşli silahlar,
  • Ruhsata tabi yivli av tüfekleri: Uzun menzilli, delici gücü yüksek, yivli namlulu ve yönetmelikte ruhsata bağlanan av tüfekleri.

Bu silahların ruhsatsız şekilde bulundurulması, Kanun’un 13. maddesi kapsamında suçtur.

2. Zilyetlik ilişkisi
Suç, şekli suç niteliğinde olmakla birlikte, sanığın silah üzerinde fiili hâkimiyetinin (zilyetlik) bulunması gerekir. Silahın ele geçirildiği yerin kimin gözetim ve denetiminde olduğu, olayın özellikleriyle birlikte değerlendirilir. Örneğin:

  • Silahın sanığın evinde veya işyerinde ele geçirilmesi,
  • Sanığın çekmece, dolap, araç torpidosu gibi alanlar üzerinde fiili tasarrufunun bulunması

zilyetliğin tespiti bakımından önem taşır.

3. Silahın atışa ve kullanıma elverişli olması
Ruhsatsız silaha ilişkin suçun oluşması için silahın kural olarak atışa elverişli ve sağlam durumda bulunması gerekir.

  • Silah arızalı ancak basit bir müdahale ile kullanılabilir hâle getirilebiliyorsa, yine suç oluşmuş kabul edilir.
  • Arıza ancak bir silah ustasının esaslı ve aletli müdahalesiyle giderilebilecek nitelikteyse, silah artık 6136 anlamında “ateşli silah” sayılmaz; bu durumda ruhsatsız silah bulundurma suçu oluşmaz, yalnızca mermi yönünden sorumluluk doğabilir.

Silahın atışa elverişliliği, çoğu zaman kriminal laboratuvar veya Adli Tıp Kurumu raporları ile tespit edilir. Bununla birlikte silah, bir suçta kullanıldığı sırada ele geçirilmişse, uygulamada ayrıca test yapılmadan da atışa elverişli olduğu varsayılmaktadır.

4. Silahın mutlaka ele geçirilmesi zorunluluğu
Suça konu silahın bizzat ele geçirilmesi ispatı kolaylaştırsa da, bu zorunlu şart değildir. Olay yerinde bulunan boş kovan ve mermi çekirdekleri üzerinden de silahın nitelikleri belirlenerek 6136 sayılı Kanuna muhalefet suçu yönünden mahkûmiyet kurulabilmektedir. Bu durumda failin el svaplarının incelenmesi, atış artığı araştırması gibi deliller önem kazanır.

Ruhsatsız Silah Bulundurma Suçunda Cezalar

Ruhsatsız silah bulundurma, taşıma veya satın alma fiillerine verilecek cezalar, silahın sayısına ve niteliğine göre değişir. Kanun, özellikle vahim nitelikte veya sayıca fazla silah bulundurulmasını daha ağır yaptırımlara bağlamıştır.

1. Bir adet silahı ev veya işyerinde bulundurma
Evde veya işyerinde bir adet ruhsatsız silah bulunduran kişi hakkında:

  • 1 yıldan 3 yıla kadar hapis,
  • 100 günden 500 güne kadar adlî para cezası

öngörülmektedir. Bu hüküm, bulundurma ruhsatı olmayan kişilerin ev veya işyerinde silah saklamaları hâlinde uygulanır.

2. Vahim nitelikte veya özellikli silahlar
Bulundurulan silah,

  • Tam otomatik, kısa sürede çok sayıda ve etkili mermi atabilen,
  • Dürbünlü tabanca veya
  • Kanunun “nitelik bakımından vahim” olarak gördüğü türde ise,

ceza 5 yıldan 8 yıla kadar hapis ve 500 günden 5000 güne kadar adlî para cezasına yükselmektedir.

Aynı şekilde, sayıca fazla ve niteliksiz tabancalar bakımından da belirli bir sayının üzeri “sayı bakımından vahim” kabul edilmekte; bu durumda da ağırlaştırılmış yaptırım uygulanmaktadır.

3. Birden fazla silah bulundurma, taşıma veya satın alma

Birden çok silaha ilişkin bulundurma, taşıma veya satın alma fiilleri, kural olarak tek bir suç kapsamında değerlendirilir; ancak ceza tayin edilirken silah sayısı ve nitelikleri dikkate alınarak alt sınırdan uzaklaşılır. Kanun, birden fazla silah söz konusu olduğunda genellikle 2 yıldan 4 yıla kadar hapis ve 100 günden 500 güne kadar adlî para cezası öngörmektedir.

Özellikle ticari nitelik göstermeyen ancak birden fazla silah bulunduran kişiler açısından bu değerlendirme önem taşır.

Ruhsatsız Silah Satma ve Silah Ticareti Suçu

Ana başlık bakımından önemli olan kısım, silahın yalnızca bulundurulması değil, aynı zamanda satılmasıdır. Burada şu ayrım yapılmalıdır:

  • Bir kişi, ruhsatsız silahı bireysel ihtiyacını karşılamak amacıyla satın alıyor veya bulunduruyorsa, bu durum “ruhsatsız silah bulundurma/taşıma/satın alma suçu” kapsamında kalır.
  • Silah veya mermi, ticari amaçla sistematik biçimde satın alınıyor, satılıyor, naklediliyor veya yurda sokuluyorsa, artık “silah ticareti” veya “silah kaçakçılığı” söz konusudur.

Silah satma fiilinin bireysel, tekil bir el değiştirme mi, yoksa devamlılık arz eden, kazanç amacı güden bir organizasyonun parçası mı olduğu;

  • Silah sayısı,
  • Satışın şekli,
  • Sanığın mesleği ve gelir durumu,
  • Silahların nereden temin edildiği,

gibi kriterlerle değerlendirilir.

Ticari mahiyet kazanan satışlar hâlinde, 6136 sayılı Kanun hükümleri yanında Kaçakçılıkla Mücadele mevzuatı ve TCK’daki ilgili suç tipleri de devreye girer ve çok daha yüksek hapis cezaları uygulanır.

Ayrıca, ruhsatsız silah bulundurmanın yanında ruhsata tabi olsun olmasın yasak bıçak veya benzeri aletlerin satılması veya satmaya aracılık edilmesi de, 6136 sayılı Kanun’un 15. maddesi kapsamında ayrıca suçtur ve hapis ile adli para cezası yaptırımına bağlanmıştır. Böylece “yasak bıçak satışı”, silah satma suçunun tamamlayıcı bir görünümünü oluşturur.

Ruhsatsız Mermi ve Silah Parçaları Bulundurma veya Satma Suçu

Ruhsuz silah suçları yalnızca silahın gövdesiyle sınırlı değildir. Mermi ve silah parçaları da Kanun kapsamında özel olarak düzenlenmiş ve belirli eşiklere göre farklı cezalar öngörülmüştür.

1. Mermi bulundurma ve taşıma
Silah ruhsatı sahibi kişilere, ruhsatlı silahları için yıllık belirli sayıda mermi alma hakkı tanınmaktadır. Bu sınırı aşan mermilerin veya ruhsatsız kişilerin elindeki mermilerin;

  • Pek az sayıda (örneğin 50 adede kadar) bulunması hâlinde daha hafif hapis ve adlî para cezası,
  • Mutat veya mutat olmayan sayıda (örneğin 51–250, 251–5000 gibi) mermi söz konusuysa daha yüksek hapis ve adlî para cezaları,
  • Sayı bakımından vahim miktarda (çok yüksek sayıda) mermi bulunması hâlinde ise 5 yıldan 8 yıla kadar hapis ve yüksek miktarlı adlî para cezası

öngörülmektedir.

Burada kritik olan, mermilerin atışa elverişli olup olmadığının kriminal raporla tespit edilmesi ve kaç tanesinin sağlam olduğunun belirlenmesidir; zira ceza miktarı, sağlam mermi sayısına göre tayin edilir.

2. Silah parçaları

Ruhsatsız olarak;

  • Namlu, sürgü, gövde, çerçeve, silindir, mekanizma başı, çıkarıcı, tırnak, ateşleme iğnesi gibi,
  • Balistik önemi haiz ana parçalar

bulundurmak, taşımak veya satın almak da ayrı bir ruhsatsızlık suçu olarak kabul edilmektedir. Bu hallerde genellikle 2 yıldan 4 yıla kadar hapis ve adli para cezası öngörülmekte; parçaların sayı ve niteliğine göre ceza ağırlaştırılmaktadır.

Bu düzenlemeler, fiilen bir bütün hâline getirilmemiş olsa dahi, silahı oluşturmaya elverişli parçaların kontrolsüz şekilde dolaşıma girmesini engellemeyi amaçlamaktadır.

6136 Sayılı Kanuna Muhalefet Suçlarında Zamanaşımı, Uzlaşma ve HAGB

Ruhsatsız Silah Bulundurma ve Satma Suçu, 6136 sayılı Kanun kapsamında şikâyete tabi bir suç değildir. Bu nedenle:

  • Suç, savcılık tarafından re’sen soruşturulur,
  • Şikâyet süresi yoktur,
  • Mağdurun şikâyetten vazgeçmesi, kamu davasının düşmesine yol açmaz.

Suç, genel dava zamanaşımı süresine tabidir ve uygulamada 8 yıllık olağan dava zamanaşımı esas alınmaktadır. Bu süre içinde dava açılmadığı veya açılmış dava kanuni süre içerisinde sonuçlandırılmadığı takdirde, ceza davası zamanaşımı nedeniyle düşer.

Uzlaşma bakımından ise, 6136 sayılı Kanuna muhalefet suçları uzlaştırma kapsamındaki suçlar arasında değildir; bu nedenle uzlaştırma prosedürü uygulanmaz.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) ve cezanın ertelenmesi, somut olayın özelliklerine, sanığın kişisel durumuna ve hükmolunan ceza miktarına göre şartları varsa uygulanabilir. Kanunda çoğu zaman hapis cezası ile birlikte veya seçimlik şekilde adli para cezası düzenlendiğinden; hâkimin doğrudan adli para cezası tercih etmesi mümkündür, ancak gittikten sonra ayrıca hapis cezasını adli para cezasına çevirmesi teknik olarak mümkün değildir.

Yargıtay Kararları Işığında Uygulamada Önemli Noktalar

Ruhsatsız silah bulundurma ve satma suçunun uygulamasında, Yargıtay içtihatları birçok noktada yol göstericidir. Öne çıkan bazı ilkeler özetle şöyledir:

  • Bulundurma–taşıma ayrımı: Evde veya işyerinde ele geçirilen tek tabanca çoğunlukla “bulundurma”, üzerinde veya araçta ele geçen silah ise “taşıma” olarak kabul edilir. Bu ayrım cezalandırma bakımından önem taşır.
  • Adres değişikliğinde bulundurma ruhsatlı silah: Sadece ev değişikliği sırasında bulundurma ruhsatlı silahın yeni adrese götürülmesi, çoğu içtihatta idari nitelikte eksiklik sayılmakta; ceza sorumluluğu doğuracak “taşıma” suçu olarak kabul edilmemektedir.
  • Ruhsat süresi biten taşıma ruhsatı: Taşıma ruhsatının süresi dolduğunda, kanun ve yönetmelik uyarınca ruhsat kendiliğinden bulundurma ruhsatına dönüşür. Buna rağmen silahın dışarıda taşınması hâlinde, ruhsatsız silah taşıma suçu oluşur.
  • Arızalı silahlar: Sadece bir silah ustasının esaslı müdahalesiyle çalışabilir hâle gelebilen silahlar, 6136 anlamında “ateşli silah” kabul edilmez. Bu durumda ruhsatsız silah suçundan mahkûmiyet yerine, varsa sadece mermi yönünden sorumluluk doğar.
  • Hatıra olarak saklanan silahlar: Silahın dededen kalma, hatıra niteliğinde veya uzun süredir kullanılmıyor olması, suçun oluşmasını engellemez. Zilyetlik ve atışa elverişlilik mevcutsa, ruhsatsız silah bulundurma suçu gündeme gelir.
  • Birden fazla fiilin tek suç sayılması: 6136 sayılı Kanuna muhalefet suçu mütemadi (kesintisiz) suç niteliği taşır. İddianamenin düzenlenmesine kadar aynı silah veya silahlar aynı hukuki süreç içinde bulundurulmaya devam ediyorsa, bu tek suç kabul edilir. Hukuki kesinti (iddianame) sonrasında yeni fiiller işlenirse, bunlar ayrı suç oluşturur.
  • Silah ve yasak bıçak birlikte ele geçerse: Sanıktan hem ruhsatsız tabanca hem de yasak bıçak ele geçirilmesi hâlinde, çoğu durumda TCK m.44 uyarınca fikri içtima uygulanır ve en ağır cezayı gerektiren fiilden tek hüküm kurulur.

Bu içtihatlar, Ruhsatsız Silah Bulundurma ve Satma Suçu bakımından hem suçun vasfının belirlenmesi hem de ceza miktarının tayininde temel referans noktaları olarak kabul edilmektedir.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir