1. Hâkimin hukuki sorumluluğu nedir?
Hâkim, yargılama sürecinde tarafsızlık ve adalet ilkesine uymak zorundadır. Ancak, hâkim tarafından verilen kararlar, belirli durumlarda hukuka aykırı olursa, bu durum devletin sorumluluğunu gündeme getirebilir. Hâkimin, yargı faaliyetlerinden kaynaklanan sorumluluğu, devletin ödeme yükümlülüğünü doğurabilir ve bu sorumluluk, devletin hâkimden rücu etmesiyle sonuçlanabilir.
2. Hangi durumlarda hâkim devletin tazminat sorumluluğunu doğurur?
Hâkim, aşağıdaki durumlarda devletin tazminat sorumluluğunu doğurabilir:
a) Kayırma veya taraf tutma:
Hâkim, taraflardan birini kayırmak veya ona kin beslemek gibi nedenlerle hukuka aykırı bir karar verir. Bu durumda devlet, yapılan haksızlık nedeniyle tazminat ödemekle yükümlü olur.
b) Sağlanan menfaat karşılığı karar verilmesi:
Eğer hâkim, bir tarafın sağladığı menfaat karşılığında, kanuna aykırı bir karar verir, devlet yine tazminat sorumluluğu taşır.
c) Aykırı kararlar:
Hâkim, açık ve kesin bir kanun hükmüne aykırı bir karar verir. Bu gibi durumlar, devletin tazminat yükümlülüğünü doğurur.
ç) Duruşma tutanaklarında yer almayan sebepler:
Duruşma tutanağında yer almayan bir sebeple hüküm verilmesi, hâkimin hukuki sorumluluğuna yol açar.
d) Duruşma tutanaklarının değiştirilmesi veya tahrif edilmesi:
Duruşma tutanaklarının değiştirilmesi veya tahrif edilmesi, yahut söylenmeyen bir sözün karara dahil edilmesi, hâkimin hukuki sorumluluğunu doğurur.
e) Hakkın yerine getirilmesinden kaçınılması:
Hâkim, hakkın yerine getirilmesinden kaçınarak, yasal yükümlülükleri ihlal ederse, devlet bu durumda tazminat sorumluluğu taşır.
3. Tazminat davası açılabilmesi için ne gereklidir?
Tazminat davası açılabilmesi için hâkimin kararının yukarıda belirtilen durumlardan birine dayanması gerekmektedir. Ayrıca, tazminat davası açılması, hâkime karşı bir ceza soruşturması yapılması veya mahkûmiyet kararı ile bağlantılı değildir. Devletin sorumluluğu, hâkimin kararının hukuka aykırı olması durumunda gündeme gelir.
4. Hâkim hakkında ceza soruşturması yapılabilir mi?
Tazminat davasının açılması, hâkime karşı bir ceza soruşturması başlatılması veya mahkûmiyet kararı verilmesiyle bağlantılı değildir. Hâkim, hukuka aykırı bir karar verdiği takdirde, devlet tazminat ödeyecek ancak bu durum ceza yargılaması ile sonuçlanmaz.
5. Devletin ödediği tazminat nedeniyle hâkimden rücu hakkı var mı?
Devlet, ödediği tazminat nedeniyle hâkimden rücu edebilir. Bu rücu işlemi, devletin ödediği tazminatın ardından başlar ve bir yıl içinde hâkimden talep edilebilir. Devlet, ödediği tazminatın karşılığında hâkimden geri ödeme talep etme hakkına sahiptir.
6. Devletin rücu etme süresi nedir?
Devlet, ödediği tazminat nedeniyle hâkimden bir yıl içinde rücu etme hakkına sahiptir. Bu süre, tazminatın ödendiği tarihten itibaren başlar. Rücu talebi, devletin ödeme yaptığı hâkimden geri ödeme talep etmesi için geçerli bir yasal zemindir.
Bu içerik, hâkimin hukuki sorumluluğu ve devletin tazminat yükümlülüğü ile ilgili temel soruları ve yanıtları içermektedir.